Juni

Negentienhonderdachtennegentig – Mother Nature & Art Regia

Vanaf begin jaren negentig bracht mijn zoektocht naar de verhouding tussen mens en natuur mij bij de levensfilosofie en de kunst van de Indianen. Onder invloed daarvan ging ik grafische beeldtaal met fysieke vormen combineren. Deels met dingen die ik al jaren verzameld had. Door met de filosofie van de Indianen aan de gang te gaan, kwam ik in mijn werk steeds dichter bij de natuur.
Ik maakte schilderijen en objecten met combinaties van natuurlijke materialen: met delen van skeletten, veren, vachten, gedroogde bloemen, schelpen. Aan een broer, een verwoed jager, vroeg ik konijnenvachten en die combineerde ik met schedeltjes en dat leidde tot verrassende resultaten. Maar dieren prepareren was niet mijn stiel en het gebeurde dan ook wel eens dat er iemand belde die zo’n ‘konijnenvachtobject’ gekocht had. Dan bleek het kunstwerk na een halfjaar haaruitval te gaan vertonen…

Ondanks de meer dan bijzondere samenwerking met mijn academie-medestudenten Géraldine Lodders en Nico Meeuwsen in Arnhem bleek het werk als free-lancer in de reclamewereld toch niet echt ‘mijn ding’ te zijn. De kunst bleef aan me trekken. In overleg met Wil besloot ik ‘groots’ uit te pakken met een expositie die bepalend zou moeten worden voor het al dan niet doorgaan met ‘de kunst’ als belangrijkste activiteit.

Het werd ‘Mother Nature’. Een grote thematentoonstelling met grafisch werk, schilderijen, mijn eerste objecten, een installatie met tijdens de opening een zwart/wit gebodypaint model.

Ik had de hele expositie afgestemd op de ruimte waar die plaats vond: de grote hal van de B-faculteiten van de Katholieke Universiteit Nijmegen.

De opening was op 7 maart 1998. Er waren zo’n 40 werken te zien. In ‘Mother Nature’ kwam alles samen. De krachten die het leven maken en vernietigen. Moeder Natuur als bron van alle leven, waar we allemaal uit voortkomen en naar terugkeren. Het was letterlijk de optelsom van jaren; de balans van mijn leven tot dat moment. De zoektocht was volbracht en uitgedrukt in de best mogelijke thematiek.

De expositie werd een groot succes. Zowel vanuit het oogpunt van artistieke zeggingskracht, als bezoekeraantallen. En verkoop.

In datzelfde jaar werd ik uitgenodigd om deel te nemen aan ‘Art Regia’, een internationaal kunstenaarssymposium in Bad Fischau in Oostenrijk. Art Regia was een EU-project dat toenmalig EU-voorzitter Oostenrijk organiseerde om kunstenaars uit heel Europa een week lang samen te brengen. Om ideeën uit te wisselen, te discussieren en te werken rond het thema ‘Kunst und Arbeit’. Van 9 tot 15 augustus streek ik met achttien collega’s neer in de regio.

Iedere kunstenaar werd op een ander bedrijf geplaatst, dat als tijdelijk atelier dienst deed. Ik kwam terecht op de houtzagerij (!) van Josef Hofer.

Aan het eind van de werkweek werden de eindwerkstukken via een wereldwijde internetjurering beoordeeld. Dat was in die tijd nog redelijk bijzonder. Tot mijn eigen verbazing won ik de eerste prijs. Ik was met die prijs helemaal niet bezig geweest – maar er vanzelfsprekend wel blij mee!

Eind augustus waren we terug in Overasselt. Het jaar was nog maar driekwart om, en het was al een topjaar. Een fantastische expositie en een Europese prijs. Moe maar voldaan vond ik dat ik nu wel even van mijn succes mocht genieten. Dat ‘even’ zou wat langer duren – maar dat wist ik op dat moment nog niet…

Juni

Juni, a set on Flickr.

Mei

De docent / de meester

Na de academie begon ik zelf als cursist bij De Lindenberg, het culturele centrum in Nijmegen. Ik wilde meer over grafische technieken leren en volgde cursussen. Onder andere de lessen van Geert-Jan van Oostende zijn mij altijd bijgebleven.

Oriëntatie Kunstvakonderwijs De Lindenberg, middelbare scholieren

Op een gegeven moment kom ik in gesprek met de heer Ederveen, de toenmalige directeur van De Lindenberg. In dat gesprek kregen we het over kalligrafie, een van mijn favoriete vakken op de academie. Dat vak werd op de academie op onnavolgbare wijze gegeven door Alexander Verberne. Die had de gewoonte om als schrijfopdracht brieven te laten schrijven, die ik met de post naar hem toe moest sturen. Hij stuurde ze altijd met correcties en suggesties voor verbetering in zijn eigen (vanzelfsprekend feilloze) handschrift terug.

Enfin, het toeval wilde dat De Lindenberg op zoek was naar een docent voor precies dat vak, omdat de toenmalige docent er mee ophield. De directeur kwam thuis naar mijn kalligrafische werk kijken, en vervolgens kon ik op proef beginnen.

Pollockproject De Lindenberg Aldenhof, Artkids

Ik had geen lesbevoegdheid. Toen kon je die nog krijgen als je 500 uren les gegeven had. De directeur kwam dan bij je in de les kijken en als het goed ging kon je door.
Het beviel mij heel erg goed. En De Lindenberg ook. Zo ging ik dus, naast mijn werk overdag, ‘s avonds losse cursussen geven en steeds meer vervangingen doen voor teken- en schildercursussen. In 1987 kreeg ik een klein vast dienstverband bij De Lindenberg.

Lesgeven is voor mij een manier om mensen uit te dagen om zelf tot creativiteit te komen. Creativiteit moet uit de persoon komen. Die dwing je er niet uit. Die kun je alleen uitlokken.

Workshop Rolstoelschilderen Werkenrode

En toch: een goede docent bestaat niet. Iemand zei ooit: docenten zijn eigenlijk van geen belang. Ze zijn toevalligheden, vluchtige ogenblikken, zelfs voor zichzelf. Als je als docent doet alsof je duurzaamheid of de waarheid te bieden hebt dan geef je niet, maar dan neem je.

Of het nu met volwassenen of kinderen is; in reguliere cursussen of in educatieve projecten: lesgeven is voor mij een feest. Ik word er blij van als ik mensen de vormen kan aanreiken, waarmee ze hun eigen verhaal kunnen vertellen. En ik leer nog steeds van mijn cursisten. Van de grote, en zeker ook van de kleine.

Kunst gaat er uiteindelijk over dat mensen verschillend zijn. En dat verschillen verfrissend, uitdagend en leerzaam zijn. En omdat er geen twee cursisten hetzelfde zijn, blijft lesgeven zo boeiend. Na 25 jaar nog steeds.

Workshop Gemeente Nijmegen

Mei

Mei, a set on Flickr.

Impressie opening

Zondagmiddag, 22 april, opende Henk van den Berg mijn jubileumexpositie. Dat gebeurde in het bijzijn van tientallen kunstliefhebbers, die zich niet hadden laten weerhouden door de matige weersvooruitzichten.

Een enkel buitje werd blijmoedig getrotseerd.

April

Opening ToPé 25 op 22 april aanstaande!

April is feestmaand. Het weblog van deze maand staat dan ook geheel in het teken van de jubileumexpositie.

Een gesprek met de kunstenaar.

Het is bijna zover: de opening van je jubileumexpositie.

Ja, erg spannend. Jaren geleden heb ik besloten dat ik een overzichtsexpositie van mijn werk wilde organiseren bij mijn vijfde lustrum als vrij gevestigd kunstenaar. Het moment suprème nadert met rasse schreden. Dat de realisatie ervan in deze donkere tijden meer moeite kost dan voorheen is evident. Ik ben en blijf kunstenaar en laat me dus niet weerhouden door overheidsbeleid of crisis.

Waar exposeer je en wat is er te zien?

Antoinette Nijs voor De Veldschuur, de plek van de jubileumexpositie

Ik exposeer op twee prachtige plekken in mijn eigen Overasselt. Ik ben er heel trots op dat ik in de Veldschuur van Gaia en Ouranos Buitenkunst een dwarsdoorsnede van mijn totale kunstenaarschap kan laten zien. Uit alle periodes komen werken voorbij. Niet alleen het recente werk, dat veel mensen van mij kennen, maar ook werken uit mijn jeugd en de jaren zeventig en tachtig krijgen er een plek. Er zal een ruime selectie grafisch werk, tekeningen en schilderijen uit de periode 1969 tot heden te zien zijn alsmede kleine objecten vanaf 1997.

Al ruim een jaar ben ik bezig met uitzoeken, kiezen en omlijsten. In mijn hoofd zie ik de expositie al helemaal voor me. Ik ga de bezoekers meenemen op een reis door de tijd. De tentoonstelling laat zien hoe mijn kunst zich ontwikkeld heeft. En hoe ik mij ontwikkeld heb. Het is voor het eerst dat bezoekers een selectie uit al mijn werken in samenhang kunnen bekijken. Heel bijzonder dus.

Je zei twee locaties?

Ja, eigenlijk zelfs drie. Voor en achter de Veldschuur komt een aantal monumentale sculpturen uit de nieuwe serie ‘Tijdsspiralen’, die de tentoonstelling al van verre aankondigen. Deze heb ik alleen maar kunnen maken dankzij de fantastische hulp en ondersteuning van Anton Wigman en met materiaal dat door het bedrijf EFG beschikbaar is gesteld. Naast deze Tijdsspiralen is er nog een aantal kleinere objecten te zien, evenals het, door Anthonie Koolen Glazeniers gerestaureerde, glas-in-lood werk Meanderende Tijd uit 1998.

En tenslotte is er een installatie, met de titel Tijds-Spanne, in het Nederlands Hervormde kerkje ook in Overasselt. Dit kerkje is het voormalig atelier van Diane Dyckhoff. Zij was jarenlang een collega bij De Lindenberg en is in 2o07 helaas overleden. Op de eerste verdieping kan men atelier en werk van Diane bekijken. Het kerkje is alleen op de zondagen geopend van 13.00 tot 17.00 uur en het ligt op loopafstand van de Veldschuur.

Is er nog meer te zien bij Gaia en Ouranos?

Windnomaden van SLeM

Jazeker. Naast mijn twee- en driedimensionale werk komen de Windnomaden van SLeM naar Overasselt. Windnomaden zijn grote, kleurrijke en bewegende schilderijen die op initiatief van SLeM, Stichting Landschapstheater en Meer, door bijna 400 schilders zijn gemaakt voor het Oerol festival van 2009. In datzelfde jaar hebben ze in New York de viering van het Hudsonjaar opgeluisterd. Het is heel bijzonder dat er nu een veertigtal in Overasselt te bewonderen is.

Is er nog meer te vertellen over je jubileum?

Een paar dingen. Zoals bekend, maak ik uit principe alleen unica. Daar ben ik voor een keer van afgeweken en heb een jubileumzeefdruk laten vervaardigen van een werk uit de serie ‘RavenStein’ uit 2006 (zie hieronder). De vakmensen Jeanne Verbruggen en Henk van de Laar van zeefdrukkerij Kurtface in Nijmegen hebben een prachtige prent gedrukt in een beperkte oplage van 250 exemplaren.

Het origineel van dit werk is aangekocht door het Gaia en Ouranos Kunstfonds. Dit fonds is in 2009 opgezet om kunstenaars te ondersteunen en biedt bezoekers de mogelijkheid om, door het kopen van steunbetuigingen, in het bezit te komen van een origineel kunstwerk. Dit jaar is het dus het hiernaast afgebeelde werk. Aan het eind van de expositie zal het lot bepalen wie de gelukkige bezitter zal worden.

Daarnaast heb ik fraaie mapjes laten drukken. Daarin komen series A5 kaarten van verschillende thema’s: Venus, Tijdsbeelden, Tijdsportretten, RavenStein & Objecten.

Impressie opbouw buitenobjecten

Zaterdag 31 maart en zondag 1 april hebben we de buitensculpturen bij De Veldschuur geplaatst. De blikvanger bleek te zwaar voor de gehuurde graafmachine. De grote kraan van het Overasseltse Loon- en Grondverzetbedrijf Vink had er totaal geen moeite mee.

Alsnog hartelijk dank voor de spontane medewerking!

April

April, a set on Flickr.

Maart

Begin jaren “80
Kunst was toen voor mij: werk maken dat mensen aan het denken zet. Over het leven. Over de wereld waarin we leven. En over de manier waarop we met onze planeet omgaan. Ik was niet echt optimistisch over hoe er in die tijd aan toe ging en dat zat, zeker in die beginjaren, heel expliciet in mijn vrije werk. Het ‘zwarte’ beeld dat ik van de wereld had, goot ik rechtstreeks op papier. In de jaren tachtig gebruikte ik de beeldtaal van de dagbladen en de televisie. Foto’s van schrijnende en intens verdrietige situaties nam ik als uitgangspunt. Oorlog, honger, angst. Zoals het beeld van dat kleine zwarte, uitgemergelde kinderhandje in een weldoorvoede, blanke hand van de World Press foto van Mike Wells uit 1980. Het iconische beeld van honger in Afrika.

Samen delen, Linosnede, 1985

Alles in mij kwam daartegen in opstand. Het kon toch niet zo zijn dat we dit met zijn allen zo lieten gebeuren?

Aan de andere kant moest die zware kost, die bloed-zweet-en-tranen-thematiek een tegenwicht hebben. Tegenover het hardvochtige bestaan moest iets de balans herstellen. Het principe dat leven vernietigd wordt, maar toch sterker is dan alle krachten die het willen onderdrukken. Dat principe dat tegenover zwart wit staat, en elke kracht haar tegenkracht heeft, kwam in mijn werk tot uiting als de vrouw. De vrouw als scheppend wezen, levenbrengend, levenbarend en onvoorwaardelijk liefhebbend. Die twee thema’s: de vrouw en de ellende in de wereld, waren in die jaren tachtig de rode draad in mijn werk.

Linosnede 1982

Vormentaal
Tegelijkertijd was ik nog erg op zoek naar mijn vormentaal. Daarin zocht ik ontwikkeling. Modeltekenen was bijvoorbeeld nauwelijks aan bod gekomen aan de academie. Daarom ging ik wekelijks een avond modeltekenen in het souterrain bij Elly Kuipers.

Na mijn pentekeningen met eindeloze arceringen en gewassen pentekeningen, werd mijn werk steeds grafischer. En terugkijkend was vrijwel alles zwart-wit.

Beeld maart

Maart, a set on Flickr.